De woningcrisis vereist actie op elk niveau

Dit ingezonden artikel is geschreven door Dan Jørgensen, EU-commissaris voor energie en huisvesting.

Elke dag gaan in heel Europa miljoenen mensen na hun werk, school of studie terug naar huis en vinden daar veiligheid, warmte en stabiliteit. Maar voor te veel mensen schuilt achter de voordeur een situatie van onzekerheid, overbewoning of vochtige muren.

De afgelopen tien jaar zijn de huizenprijzen in heel Europa met meer dan 60% gestegen, en de huren met ongeveer 20%. Dit heeft zware gevolgen voor mensen: bijna 17% van de Europeanen woont in te volle huizen en bijna een op de tien kan het zich niet veroorloven zijn of haar huis warm te houden. Ongeveer een miljoen mensen hebben helemaal geen woning.

Dit is niet alleen een falen van de markt. Het is een sociale noodsituatie.

Gezinnen worden gedwongen te kiezen tussen huur of verwarming. Jongeren worden van de woningmarkt uitgesloten nog voordat hun volwassen leven begint. Mensen in essentiële beroepen — leerkrachten, verpleegkundigen, politieagenten — moeten ver wonen van waar zij werken. En te vaak worden mensen dakloos omdat niemand op tijd hulp biedt.

Dit kunnen we in Europa niet accepteren. En dat doen we ook niet.

Afgelopen december heb ik daarom het allereerste Europees plan voor betaalbaar wonen gepresenteerd. Dit plan is een oproep aan overheden, investeerders, de woningbouwsector en wijken om nu samen actie te ondernemen.

Het huisvestingsbeleid blijft in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de nationale en lokale overheid. Maar Europa staat niet langer aan de zijlijn. De EU voegt slagkracht, coördinatie en schaalvoordelen toe.

Een pan-Europees investeringsplatform 
In de eerste plaats moeten we investeren, en dat moet snel. Daarom zijn de regels voor staatssteun versoepeld, zodat overheidsinvesteringen in betaalbare huisvesting meteen mogelijk zijn, en niet pas over een paar jaar. Op EU-niveau is al meer dan 43 miljard euro vrijgemaakt en er komt meer financiering. Samen met de Europese Investeringsbank en nationale investeringsbanken lanceren wij een pan-Europees investeringsplatform om publiek en particulier kapitaal te ontsluiten voor betaalbare, duurzame huisvesting, studentenhuisvesting en het aanpakken van dakloosheid.

Investeringsmodellen, die mensen boven winst op korte termijn stellen
Europa heeft verantwoordelijke investeerders nodig die hoogwaardige woningen bouwen tegen eerlijke prijzen, geen mensen die alleen maar profiteren van schaarste. Daarom analyseren we speculatie op de woningmarkt in heel Europa en treden we op waar de markt niet werkt. We bevorderen investeringsmodellen die mensen boven winst op korte termijn stellen.

Snelheid en coördinatie nodig
Tegelijkertijd moeten we meer én slimmer bouwen. Europa beschikt over arbeidskracht, materiaal en knowhow. Wat we nodig hebben is snelheid en coördinatie. Met een Europese strategie voor woningbouw helpen we om geschoolde werknemers en middelen te verplaatsen naar waar ze het meest nodig zijn, standaarden te harmoniseren, administratieve rompslomp te verminderen en innovatieve oplossingen voor bouw en renovatie op te schalen.

Actie ondernemen tegen leegstand
Maar alleen te bouwen lost crisis niet op. Terwijl te veel mensen zonder huis zitten, staan er ook veel bestaande woningen leeg: ongeveer 20% van alle huizen in Europa. Dat is onaanvaardbaar. We roepen de nationale en lokale overheden op actie te ondernemen om leegstaande woningen te renoveren, een nieuwe bestemming te geven en weer in gebruik te nemen. Europa helpt hierbij.

kortetermijnverhuur reguleren zonder zonder toerisme te verbieden
We moeten ook lokale gemeenschappen die onder druk staan beschermen. Mensen mogen niet uit hun eigen steden of wijken worden verdreven. Daarom reguleren we kortetermijnverhuur, bijvoorbeeld voor toeristen, en geven we autoriteiten de mogelijkheden om op te treden waar de woningnood het hoogst is — zonder hoogwaardig toerisme te verbieden.

Verantwoordelijkheid pakken
We moeten mensen op de eerste plaats zetten. Daarom roepen we lidstaten op om meer te doen tegen dakloosheid en om de toegang tot huisvesting voor jongeren en studenten prioriteit te geven. Europa ondersteunt dit met gerichte financiering en hulp, maar het is essentieel dat elk niveau de verantwoordelijkheid pakt.

Europese alliantie voor huisvesting 
Dit plan slaagt alleen als we eenheid verkiezen boven versnippering en actie boven uitstel. Daarom richten we een Europese alliantie voor huisvesting op en organiseren we dit jaar een EU-top over huisvesting. Bestuurders in heel Europa moeten het voortouw nemen — niet alleen met woorden, maar ook met daden.

Niet onoplosbaar
De woningcrisis is niet onoplosbaar. Het is het resultaat van keuzes die gemaakt zijn en het kan ook met de juiste keuzes worden opgelost.

Een toekomst geven
Dit moet het moment zijn waarop wij echt samenwerken in Europa: om jongeren een toekomst te geven, om werkende gezinnen te helpen en om iedereen een thuis te bieden.