Wanneer historici terugkijken op 2025, herinneren zij zich een jaar met barsten in de wereldorde. Tarieven. Exportcontroles. Economische afhankelijkheden. Ze werden gebruikt om druk uit te oefenen en in sommige gevallen zelfs als wapen ingezet. Deze ontwikkelingen begonnen niet vorig jaar, de wereldwijde handelsbarrières waren het jaar daarvoor al verdrievoudigd. Maar in 2025 werden ze mainstream – fragmentatie vormde geen risico meer, maar werd realiteit.
De krantenkoppen vertelden een verhaal van conflicten en protectionisme: van landen die in zichzelf keerden, nieuwe barrières opwierpen en onderlinge afhankelijkheid als drukmiddel gebruikten.
2026 gaat herinnerd worden als het jaar waarin Europa laat zien dat er ook een ander pad mogelijk is. Op het gebied van energie en veiligheid versterken we onze strategische onafhankelijkheid. Niet door ons terug te trekken achter tariefmuren of onszelf af te snijden van de wereld, maar door te kiezen voor een andere weg: van veerkracht en openheid naar buiten. Vandaag de dag wordt kracht immers niet opgebouwd door isolatie, maar door diversificatie.
En Europa staat niet alleen. Van Canada tot India, van Latijns-Amerika tot Zuidoost-Azië, zijn landen op zoek naar een model dat openheid behoudt en tegelijkertijd afhankelijkheid vermindert. Europa speelt hierin een centrale rol. Niet als toeschouwer, maar als aanjager.
Nog maar een kleine twee weken geleden was ik in Paraguay voor de ondertekening van de overeenkomst tussen de EU en Mercosur, waarmee een markt van meer dan 700 miljoen mensen wordt gecreëerd die Europa en Latijns-Amerika nauwer met elkaar verbindt. Vandaag ben ik in New Delhi om de grootste handelsovereenkomst die de Europese Unie of India ooit hebben bereikt, te sluiten.
Het akkoord tussen de EU en India levert onmiddellijk voordelen op voor Europese bedrijven en burgers. India is nu al goed voor meer dan 180 miljard euro aan jaarlijkse handel in goederen en diensten met de EU, waarmee bijna 800 000 Europese banen worden ondersteund. Met deze overeenkomst worden de tarieven op 90 procent van de handel afgeschaft of verlaagd. Europese exporteurs gaan tot 4 miljard euro per jaar aan rechten besparen en de EU-uitvoer verdubbelt naar verwachting.
Deze overeenkomst gaat niet alleen over het beperken van risico’s in turbulente tijden, maar ook over het grijpen van kansen. Het is een investering in het langetermijnpartnerschap tussen twee van de grote machten van de 21e eeuw. India is het dichtstbevolkte land ter wereld en de snelst groeiende grote economie. Met een jaarlijkse groei van meer dan 6 procent gaat het land de wereldwijde groei decennialang aanjagen. Deze overeenkomst biedt de beste voorwaarden die India ooit aan een partner heeft geboden. Europese bedrijven kunnen zakendoen onder betere voorwaarden dan hun concurrenten elders in de wereld - zo staan zij straks vooraan om de groei samen met Indiase partners, tot wasdom te brengen. India krijgt een betrouwbare en standvastige partner om te investeren in zijn groeiende rol in de wereld.
Ook voor de Europese boeren ontstaan er nieuwe kansen op een enorme en steeds welvarender consumentenmarkt. Momenteel exporteert Europa tien keer zoveel agrovoedingsproducten naar China als naar India. Dit akkoord helpt deze kloof te dichten. De Indiase tarieven voor wijn dalen van 150 procent naar 20 procent, die van olijfolie van 40 procent naar nul. Tegelijkertijd worden de gevoelige sectoren van Europa volledig beschermd. Er zijn geen tariefverlagingen voor rundvlees, pluimvee of suiker, en alle gezondheids-, veiligheids- en milieunormen van de EU blijven van toepassing op de invoer uit India.
Handelsovereenkomsten klinken vaak technisch, maar hun effect is eenvoudig: in een onzekere wereld creëren ze zekerheid. Dat is belangrijk: voor de wijnproducent die moet beslissen of hij meer druiven wil aanplanten, en voor techondernemer die al dan niet extra personeel aan moet trekken om zijn app aan te passen voor een nieuwe markt.
Deze overeenkomst is niet alleen economisch. Net als voor onze welvaart is Europa ook verantwoordelijk voor zijn eigen defensie. Maar we zijn er ons van bewust dat we naast handel ook op veiligheidsgebied moeten diversifiëren. Vandaag ondertekenen we het allereerste veiligheids- en defensiepartnerschap met India. Dit laat zien hoeveel de wereld is veranderd en hoe nieuwe werkelijkheden nieuwe verbintenissen smeden. We versterken de banden tussen onze defensie-industrieën en onze strijdkrachten, ook met gezamenlijke marine-oefeningen om piraterij aan te pakken en belangrijke zeeroutes te beschermen.
Geconfronteerd met een versnipperde wereldorde laten Europa en India zien dat een andere weg voorwaarts mogelijk is - een weg van samenwerking in plaats van confrontatie.
Dit is niet het moment voor politiek gedreven door nostalgie. De wereld keert niet terug naar oude zekerheden. Stilstand herstelt de stabiliteit niet, maar leidt alleen tot achteruitgang. Het antwoord van Europa is om zich nauwer te binden aan betrouwbare partners waarbij het streeft naar diversificatie, samenwerking en kracht - zonder illusie en zonder angst.