Recente succesverhalen laten zien dat Europese bedrijven met de juiste steun wereldwijd actief kunnen worden. Om voort te bouwen op deze positieve ontwikkelingen moet de EU vastberaden inzetten op meer en doeltreffendere vormen van steun om onze innovatieve bedrijven te helpen met groeien en opschalen.
Op 4 maart 2026 kondigde het Franse kwantumbedrijf Pasqal aan een beursnotering aan de Nasdaq na te streven. Deze notering moet volgen op een zakelijke transactie met Bleichroeder Acquisition Corp II (BBCQ), die naar verwachting in de komende weken zal worden afgerond. De start-up, nu gewaardeerd op 2 miljard dollar, is precies het soort wereldwijde technologische speler dat Europa kan voortbrengen. En het bedrijf is daarin geen uitzondering.
Leidende rol op het gebied van kwantumwetenschap
Slechts twee maanden later diende het Finse IQM zijn registratieformulier in bij de Amerikaanse Securities and Exchange Commission, waardoor het nu, via een fusie met het in New Jersey gevestigde Real Asset Acquisition Corp (RAAQ), de eerste Europese kwantumonderneming is die naar de beurs gaat. IQM levert meer lokaal geïnstalleerde kwantumsystemen dan enige andere fabrikant ter wereld en onderstreept zo de leidende rol van Europa op het gebied van de kwantumwetenschap.
Beide bedrijven hebben diepe wortels in het wereldwijd hoog aangeschreven Europese onderzoekslandschap, dat grotendeels publiek gefinancierd is. Pasqal is mede opgericht door Nobelprijswinnaar en kwantumfysicus Alain Aspect. IQM werd in 2018 gelanceerd door dr. Jan Goetz, die met zijn werk begon aan de Universiteit van Aalto in Finland.
Europese succesverhalen
Dit zijn succesverhalen op het gebied van Europese deep-tech: bedrijven met een wereldwijde uitstraling die stevig verankerd zijn in Europa. Beide werden in hun begindagen ondersteund door de Europese Innovatieraad, het vlaggenschipfonds van de Europese Unie voor start-ups. Europa kent steeds meer opkomende bedrijven dankzij het sterke Europese onderzoeksecosysteem, aanhoudende overheidssteun, meer private langetermijninvesteringen en een recente impuls voor vereenvoudiging van de regelgeving.
Potentieel
Het potentieel is duidelijk: volgens Atomico werden in 2025 in Europa maar liefst 27 000 nieuwe technologiebedrijven opgericht, een recordaantal.
De investeringen door verstrekkers van durfkapitaal zijn de afgelopen tien jaar vertienvoudigd, met een rendement dat hoger lag dan in de VS. Daarnaast vormt de stijging van de Europese defensie-uitgaven een stimulans voor baanbrekende start-ups die technologie ontwikkelen met zowel militaire als civiele toepassingen.
Het wordt echter ingewikkeld wanneer het gaat om groei en schaalvergroting in Europa. Is Europa bereid de opvolgers van IQM en Pasqal een eigen model aan te bieden waarbinnen zij hun schaal kunnen vergroten? Op dit vlak blijken de gegevens minder rooskleurig.
Geen innovatieprobleem, maar een opschaalprobleem
In het Draghi-verslag van 2024 werd deze uitdaging bondig samengevat: Europa heeft geen innovatieprobleem, maar een opschaalprobleem.
Het ophalen van bedragen van meer dan 200 of 300 miljoen euro in Europa blijft voor de oprichters een uitdagende klus. Europa mag dan wel de grootste eengemaakte markt ter wereld zijn, de Europese kapitaalmarkten blijven versnipperd.
De risicobereidheid ligt laag en institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen zijn terughoudend om substantiële middelen aan innovatie toe te kennen. Veel innovatoren zijn eenvoudigweg niet in staat het geduldige, toegewijde langetermijnkapitaal te vinden dat hun deeptech-ambitie vereist.
Financieringskloof
Europa kan het zich niet veroorloven een incubator voor andere regio’s te worden. Deze financieringskloof is zowel een kwestie van soevereiniteit als van economie, en de wedloop om technologisch leiderschap zal bepalend zijn voor het toekomstige concurrentievermogen van Europa.
Grootste groeifinancieringsinstrument
Als beleidsmakers en zakelijke leiders is het onze verantwoordelijkheid onze innovatoren de middelen te geven die zij nodig hebben om bedrijven op te richten en ze te laten groeien, zonder dat ze daarvoor ons continent hoeven te verlaten. Daarom heeft de Europese Commissie haar krachten gebundeld met particuliere langetermijninvesteerders om het grootste door de EU gesteunde groeifinancieringsinstrument ooit te creëren: het Scaleup Europe-fonds (SEF).
Meer dan 100 miljoen euro per bedrijf
Het SEF zal investeringsrondes financieren met gemiddeld meer dan 100 miljoen euro per bedrijf, met de slagkracht om in totaal 5 miljard euro te mobiliseren en de ambitie om uiteindelijk uit te groeien tot een fonds van 20 miljard euro. De strategische focus bestrijkt belangrijke domeinen van de economie van de toekomst zoals: kwantumtechnologie, AI, groene technologie, fusie-energie, technologie voor zowel civiele als defensie toepassingen en biowetenschappen.
Rendementen genereren
Het SEF is geen poging om nationale winnaars te subsidiëren: het is een concurrerend, marktgestuurd fonds dat wordt beheerd door EQT, een onafhankelijke beheerder met een lange staat van dienst als het gaat om het uitbouwen van bedrijven tot wereldwijde marktleiders. Het wordt ondersteund door een groep Europese institutionele beleggers, waaronder Novo Holdings, Santander, San Paolo/Intesa, Caixa, Allianz en APG. Het fonds streeft ernaar rendementen te genereren die vergelijkbaar zijn met de best presterende fondsen voor beleggers.
Oprichting van bedrijven vereenvoudigen
Het fonds is een belangrijke mijlpaal voor Europese innovatie, maar zeker niet de enige: zo heeft het pakket maatregelen van de Europese spaar- en investeringsunie tot doel de deelname van retailbeleggers aan kapitaalmarkten te vergroten, aandelenbeleggingen door institutionele beleggers te bevorderen en de versnippering van de interne markt van de EU te verminderen. En het voorstel voor “EU Inc.” (oftewel het “28e regime”) moet de oprichting van bedrijven vereenvoudigen, zodat een bedrijf binnen 48 uur, volledig digitaal, volgens dezelfde regels in de 27 lidstaten en voor minder dan 100 euro kan worden opgericht.
Uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling opvoeren
Europa moet als Unie ongetwijfeld nog veel meer werk verzetten. Het is soms uitdagend om een evenwicht te bereiken tussen de nationale agenda’s en de bredere doelstellingen van het continent. De Europese instellingen, regeringen en industriële partners moeten zich blijven inzetten om onze ambitie waar te maken, met name door de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling op te voeren.
Kansen bieden
Europa moet dit technologische momentum aangrijpen, want er is geen tijd te verliezen. IQM, Pasqal en vele andere Europese bedrijven leren ons wat onze innovatoren in een gunstig klimaat kunnen bereiken. Het is duidelijk wat ons nu te doen staat: we moeten de volgende generatie Europese marktleiders de kans bieden om vanuit Europa gemakkelijker wereldwijd op te schalen, zodat de Europese productiviteit, banen, belastinginkomsten en het concurrentievermogen worden gestimuleerd.