Kunstmest krijgt misschien niet veel aandacht in het dagelijks leven, maar het zit achter bijna elke maaltijd die we eten. Gewassen hebben voedingsstoffen nodig om te groeien, en kunstmest levert die. Simpel gezegd: zonder kunstmest is er veel minder voedsel.
Europa zit momenteel vast in een vicieuze cirkel. We zijn nog steeds te afhankelijk van geïmporteerd gas en kunstmest, waardoor we kwetsbaar zijn voor geopolitieke spanningen. De productie van kunstmest hangt sterk af van energie. Als de energieprijzen stijgen, gaat de prijs van kunstmest ook omhoog. En als kunstmest duurder wordt, drijft dat de prijs van voedsel op.
Op dit moment dragen boeren deze hogere kosten zelf. De zomer komt eraan, en daarmee ook de belangrijke beslissingen over wat er gezaaid wordt en hoeveel kunstmest er gekocht moet worden. Sommige boeren kunnen besluiten om minder te produceren als ze er niet genoeg aan verdienen. Wat op het spel staat, is niet alleen hun inkomen, maar ook onze voedselzekerheid en de prijs van ons eten.
Voorspelbare prijzen nodig
Het is in ieders belang dat onze boeren kunstmest kunnen kopen tegen redelijke en voorspelbare prijzen. Daarom kom ik met een Europees actieplan voor kunstmest.
Dit is een cruciaal moment. We kunnen doorgaan op de huidige weg: hogere voedselprijzen accepteren, Europese boeren failliet laten gaan, onze afhankelijkheid van import vergroten en de sluiting van Europese kunstmestfabrieken. Of we kunnen nu in actie komen om deze cirkel te doorbreken, de toevoer veilig te stellen en de eigen productie vergroten. Dit plan gaat over voedselzekerheid, concurrentievermogen en strategische autonomie. Het gaat erom dat Europa kan blijven produceren wat het nodig heeft.
Financieel steunpakket
Allereerst komt de Europese Commissie voor de zomer met een aanzienlijk financieel steunpakket voor Europese boeren. Zij hoeven de hogere kosten van voedselproductie niet alleen te dragen. Dit is Europese solidariteit. Boeren hebben voorspelbaarheid en steun nodig voor het volgende zaaiseizoen. We moeten ook volledig gebruikmaken van innovatie om het gebruik van kunstmest te optimaliseren. Precisielandbouw, satellietgegevens, drones en betere landbouwmethoden helpen boeren om kosten te verlagen en kunstmest efficiënter te gebruiken. Via het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid gaan we investeringen in deze technologieën ondersteunen. Voorschotten en extra financiële steun worden toegestaan voor boeren die liquiditeit nodig hebben om hun bedrijf draaiende te houden.
Minder afhankelijkheid van geïmporteerde kunstmest
Daarnaast moeten we onze afhankelijkheid van geïmporteerde kunstmest verminderen door het makkelijker te maken om Europese alternatieven te ontwikkelen en te gebruiken, met name organische en bio-based kunstmest. Veel boeren kunnen al voedingsstoffen recyclen uit mest, voedselafval, compost of andere organische materialen en die omzetten in waardevolle kunstmest. Maar er zijn nog steeds te veel juridische en administratieve obstakels, zowel op Europees als nationaal niveau, die de ontwikkeling en toepassing van nieuwe oplossingen vertragen.
Nitraatregels onder de loep
We gaan regelgeving aanpassen om innovatie en de praktijk op het boerenbedrijf beter te ondersteunen. Heel concreet kijken we onder andere naar hoe de nitraatregels beter rekening kunnen houden met de praktische realiteit van landbouwkalenders. We hebben een Europa nodig dat logisch is voor de mensen die elke dag op het land werken.
Samen uitdagingen bespreken
We moeten ook acties ondersteunen om de transparantie en het overleg in de hele keten voor kunstmest te vergroten. De Europese Commissie gaat kunstmestproducenten, boeren en Europese landen bij elkaar brengen om te bespreken hoe we de huidige uitdagingen beter samen het hoofd kunnen bieden. Dit betekent ook werken aan een volledig geïntegreerde interne markt voor kunstmest, waarin boeren de benodigde producten makkelijker over de grenzen kunnen kopen.
Meer transparantie
Tot slot heeft de kunstmestmarkt ook meer transparantie nodig. Dat begint met een beter begrip van hoe prijzen tot stand komen. We gaan rapporteren over hoe de kosten die verbonden zijn aan het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (CBAM) en het emissiehandelssysteem worden doorberekend aan boeren. Het ondersteunen van de industrie mag niet ten koste gaan van een andere sector.
Mijn oproep is duidelijk: we hebben een Europees plan voor kunstmest nodig, met investeringen en acties op Europees, nationaal en commercieel niveau – en we hebben het snel nodig. Dit is essentieel voor de boeren, voor de industrie en voor iedereen die elke dag eet. Verandering kost tijd. Maar het uitstellen van deze actie is geen optie als we voedselzekerheid en autonomie willen behouden.
